پروفسور يحيي كماليپور رييس دپارتمان ارتباطات و هنرهاي زيباي دانشگاه پوردو گفت: در دنياي ديجيتال يك فرصت طلايي وجود دارد كه بايد از آن استفاده كرد. در اين فضا ايجاد ارتباط و انتقال اطلاعات كاري آسان شده است اما حجم اطلاعات آنقدر زياد است كه مردم در اين حجم گم ميشوند. در واقع اطلاع رساني با اينترنت بسيار گسترده شده [اينترنت در خدمت اطلاع رساني] و مشكل امروزي غربال اطلاعات [مديريت دادهها: چند مفهوم] است. اعتبار منبع مشكل ديگر اين عرصه است.
آن چيزي كه در اين بين در عرصه روزنامهنگاري آنلاين [مهارتهاي روزنامهنگاري آنلاين] رخ ميدهد براي رسانههاي ايران نيز در حال شكلگيري است. همشهري آنلاين نمونهاي از آن است. در آمريكا اكثر روزنامهها به صورت ديجيتال و چاپي وجود دارد. مهمترين خاصيت اين رسانهها تعاملي بودنشان است. آنها ميتوانند به راحتي خبرهاي خود را اصلاح و ويرايش كنند.
مخاطبان ميتوانند نظرات خود را به گردانندگان نشريات آنلاين منتقل كنند. يكي از كارهاي جالبي كه روزنامه نيويورك تايمز انجام ميدهد امكان طرح سوال از مخاطبان است. گردانندگان اين رسانه از مردم ميخواهند كه به سوالات طرح شده جواب دهند و يا اگر سوالي در مورد موضوعات مختلف دارند مطرح كنند.
وي در پاسخ به اين سؤال كه آيا رسانههاي سنتي ماندگار خواهند بود گفت: در اين حوزه به راحتي نميتوان آيندهنگري كرد [وضعيت رسانههاي خبري جهان] ولي تا همين سه سال پيش نميتوانستيد باور كنيد تكنولوژيي اختراع شود كه مقدار زيادي موسيقي، متن، صدا و تصوير را به راحتي جابهجا كرد. اما حالا تكنولوژيهاي جديد ارتباطي اين امكان را فراهم كردهاند تا از طريق يك وسيله مثل آيفون به تلفن، اينترنت، موسيقي، ضبط صدا و... دست يافت [اینترنت چیزها و پیامدهای آن].
بسياري از دانشجويان يا اساتيد دروس خود را به صورت پادكست بر روي اينترنت قرار ميدهند رسانههاي جديد نيز از اين امكان استفاده مي كنند.
وي در مورد پيامدهاي مثبت اين ابزارهاي ديجيتالي گفت: اين ابزارها روند گفتگو، دموكراسي و اطلاع رساني را در سراسر دنيا ترويج و توسعه ميدهند[رسانههاي ارتباطي و آزادي در عصر ديجيتال]. در گذشته به راحتي ميشد جلوي انتشار كتاب و روزنامه را گرفت ولي اكنون مرزهاي جغرافيايي ديگر مفهومي ندارند.
دكتر كماليپور گفت: روزنامههاي مكتوب حداقل تا چند سال آينده باقي خواهند[آينده روزنامهنگاري از نگاه پروفسور كماليپور] اما روند گسترش روزنامههاي آينده [روزنامههاي سال 2020 ] بسيار سريع است. مشتركان روزنامههاي سنتي به اينترنت روي آوردهاند. از طرف ديگر درآمد حاصل از تبليغات در اينترنت [تبليغات آنلاين در انگليس سه برابر آگهيهاي راديويي شد] نيز رو به افزايش است. (به جز شمارههاي روزهاي تعطيل)
روزنامهها در اين بين براي گسترش مخاطب نسخههاي محلي منتشر ميكنند. از آنجايي كه هر چه فاصله جغرافياي محل وقوع خبر نزديكتر باشد اهميت بيشتري پيدا ميكند؛ نشريات محلي از اين خصوصيت استفاده ميكنند و اخباري مربوط به ازدواج، به دنيا آمدن، مرگ اهالي و همچنين آگهيهاي تبليغاتي محل[آشنائي با مفهوم تبليغات در نقطه خريد] را منتشر ميكنند.
دكتر كمالي پور در مورد جايگاه وبلاگها [هر ثانيه يك وبلاگ متولد مي شود] در عرصه اطلاع رساني و روزنامه نگاري ديجيتال گفت: روزنامههايي مثل واشنگتن پست و نيويورك تايمز در برخي موارد از وبلاگها به عنوان منبع خبر استفاده ميكنند. در دنياي امروز هر كس ميتواند روزنامه خود را داشته باشد و به اطلاع رساني به سبك خود بپردازد. نكته مهم براي روزنامه نگاري ديجيتال اين است كه بايد مانند روزنامهنگاري سنتي كسب اعتماد است. يك وبلاگ هم ميتواند در صورت كسب اعتماد همان كاركرد را داشته باشد [وبلاگ به مثابه يك رسانه.[
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا وبلاگنويسها روزنامهنگار هستند گفت: وبلاگ نويسها از آن جهت كه براي تفريح و سرگرمي مينويسند و از منابع معتبر براي اطلاع رساني استفاده نميكنند، روزنامه نگار نيستند. ولي برخي از آنها نيز به صورت حرفهاي اين كار را دنبال ميكنند و توانستهاند جايگاه خوبي براي خود كسب كنند [وبلاگ؛ خانه هويت و تجسم شخصيت.[
پروفسور يحيي كماليپور رييس دپارتمان ارتباطات و هنرهاي زيباي دانشگاه پوردو با اشاره به اين كه ابزارهاي رسانهاي به سرعت در حال تغييرند گفت: در دنياي ديجيتال امروز مخاطبان رسانههاي آنلاين [تیپ شناسي شخصیت در فضای آنلاين] روز به روز بيشتر ميشوند. اين رسانهها با افزايش مخاطب [روزنامه نگاري مردم نگارانه] تبليغات بيشتري را كسب ميكنند و بنابراين رسانهاي موفق است كه بتواند اعتماد مخاطبان را جلب كند [چالشهاي يك روزنامه براي حفظ مخاطبان خود[.
وي در مورد دلايل طول عمر رسانههاي سنتي گفت: ما اصولا تابع عادات خود هستيم. هنوز عده زيادي بر اساس عادت ترجيح ميدهند كه روزنامه را در دستان خود بگيرند و مطالعه كنند. جوانترها ترجيح ميدهند از طريق موتورهاي جستجو در اينترنت اطلاعات مورد نيازشان را بدست بياورند. يكي از دلايلي كه باعث ميشود روزنامهها تا 10- 20 سال آينده ادامه پيدا كنند وجود روزنامهخوانها است و خريد نسخههاي چاپي توسط مسنترها صورت ميگيرد.
وي در ادامه گفت: خاصيت تعاملي بودن اينترنت باعث لينكهاي بيشتر در خبر ميشود. در دنياي ديجيتال امروز ندانستن معنايي ندارد. روزنامهنگاران ديگر متكي به يك منبع خبري نيستند.
وي گفت من به آينده رسانهها در ايران و جهان بسيار خوشبين هستم ولي بايد به مسئله فرهنگ و سياست و اقتصاد كه در تعامل نزديك با هم هستند بيشتر توجه كرد.
وي افزود: توليد توزيع اطلاعات در اختيار 6 يا 7 شركت فراملي رسانهاي است. ولي در كنار اين رسانهها منابع ديگري نيز وجود دارد كه پوشش همگاني دارند. درآمد اين روزنامهها اشتراك، آگهي و اهداي آن به دوستان است. در كنار اين روزنامهها رسانههاي عمومي و مردمي [شبکههای اجتماعی اینترنتی] مثل PBS وجود دارند كه از طرف مردم و بخش خصوصي حمايت مالي ميشوند.
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا تغيير رسانه از سنتي به ديجيتال تغيير فرهنگ و هويت[جنبه ديجيتال فرهنگ] نيز ايجاد كرده است، گفت: نگرش و انتظارات توليدكنندگان و مصرفكنندگان در عرصه اطلاع رساني به مدد روزنامه نگاري ديجيتال تغيير كرده است و سپس از دكتر يونس شكرخواه سردبير همشهري آنلاين خواست تا اگر ميتواند به اين بحث كمك كند.
شكرخواه در توضيح بيشتر گفت: براي كسي كه فقط يك چكش دارد ميخ تمام راهحلهاست و يا براي كسي كه گرافيست است خط بيانگر همه چيز در جهان است. در رشته ارتباطات هم باورها براين نكته تمركز يافته كه تكنولوژيهاي وابسته به زمين مانند چاپ، فرهنگها را پايدارتر نگاه ميدارند و بنابراين در استفاده از ابزارهايي كه اين وابستگي وجود ندارد رابطه فرهنگ و هويت با جغرافيا و زمين و به طوركلي با مكان قطع ميشود و به همين دليل در درك مفاهيم نيز تغييراتي صورت ميگيرد. به طور مثال در رسانههاي جديد، متون توسط لينك با هم در ارتباط هستند و بنابراين به خاطر غلبه حالت بينامتنيت؛ دريافت تك متني در مورد هيچ موضوعي وجود ندارد و به همين سبب هم هست كه روزنامهنگاران آنلاين نميتوانند اطلاعات را به صورت تك منبعي در اختيار كاربران بگذارند. پس بنابراين موضوع تغيير هويت و تغيير در نوع ادراكات و برداشتها در فصاي مجازي [فضا و نهادهاي مجازي] يك موضوع قابل توجه است
دكتر كمالي در ادامه گفت: در شرايطي كه كشورها به سمت جهاني شدن حركت ميكنند، هويت نيز بايد جهاني باشد. ما معمولا در چارچوبها حركت ميكنيم. اشكال كار اينجاست كه افراد ميخواهند در اين چارچوبها باقي بمانند و هيچ راه ارتباطي باقي نگذارند. منجمد شدن در هر چارچوبي خطرناك است. وسايل ارتباطي ميتواند براي درك بهتر و بيشتر به كار برده شود و تمركز بايد بر روي نقاط اشتراك باشد نه نقاط افتراق.
وي در مورد چالشهاي سازماني رسانههاي ديجيتال، مقوله هويت صنفي و آموزش بين سازمان و مخاطبان گفت: در يك نگاه كليتر و مقايسه آنچه كه در ايران و كشور پيشرفتهاي مثل آمريكا اتفاق ميافتد بايد گفت؛ آنچه كه من در ايران ميبينم اين است كه دانشجويان ، استادان و حتي دانشگاههاي ارتباطات هيچ ارتباطي با هم ندارند. از طرف ديگر در ايران دانشگاهها هيچ تعاملي با راديو تلويزيون و روابط عموميها ندارند. ريشه اشكالات فرهنگي اقتصادي و... در فرهنگ است و همه ما در اين بين مقصريم . اگر اين تعامل و همكاري وجود داشته باشد همه ذينفع خواهند بود. ما هميشه خود را درگير تئوري كردهايم. بايد از خودمان بپرسيم كه آيا با خودمان تعامل داريم كه انتظار تعامل با ديگران را داشته باشيم؟ نهادهايي كه بايد اين امور را نهادينه كنند كمكاري ميكنند. آموزش نقش اساسي دارد. وي افزود: ما در فضاي رسانهاي غوطهور هستيم ولي اين فضا را نميشناسيم و از اهميت و تاثيرات فرهنگي اينترنت [اينترنت و تغيير فرهنگي] بي اطلاعيم. مشكل در واقع يك مشكل فرهنگي است. ما به گفتگو نياز داريم.
دكتر شهيندخت خوارزمي عضو هيأت علمي سازمان مديريت صنعتي و عضو هيات رئيسه انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي (IRASIS) هم كه ميهمان اين نشست بود در ادامه گفت: حل مشكلات فرهنگي نيازمند درك عميق است و گفتوگو به عنوان يك اولويت استراتژيك بايد براي همه مهم باشد. به محض كه اين درك ايجاد شود قطعا به عنوان درس در مدارس كار خواهد شد.
دكتر كمالي پور در پايان در مورد محدوديتهاي روزنامهنگاري ديجيتال گفت: براي برقراري ارتباط نيازمند سواد رسانهاي هستيم. هر كس با هر تخصصي كه دارد بايد بداند چگونه ميتواند از اين امكانات ديجيتال استفاده كند.
منبع: همشهري آنلاين، سه شنبه دوم مرداد